Tης Ζακλίν Σιάνου Συμβούλου Ψυχικής Υγείας Συνθετικής προσέγγισης & Κλινικής Υπνοθεραπεύτριας
Η ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για την ανάπτυξη τους. Κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας και της εφηβικής ηλικίας, τα παιδιά και οι έφηβοι βιώνουν πολλές αλλαγές, τόσο στο σώμα όσο και στον ψυχισμό τους. Όπως είναι φυσιολογικό και ανθρώπινο, οι αλλαγές αυτές τα καθιστά ευάλωτα σε συναισθηματικές και ψυχολογικές διακυμάνσεις.
Το να μπορέσουμε να παρατηρήσουμε και να αναγνωρίσουμε τις ενδείξεις που μπορεί να υποδεικνύουν ανάγκη για επικοινωνία, για υποστήριξη και βοήθεια, είναι ζωτικής σημασίας. Τα παιδιά δεν έχουν την γλωσσική ικανότητα ή τα εργαλεία ακόμη για να επικοινωνήσουν τη συναισθηματική κατάσταση τους ακριβώς. Οι έφηβοι, από την άλλη, μπορεί να κρύβουν τα συναισθήματα τους και να μην γνωρίζουν πώς να διαχειριστούν την συναισθηματική τους δυσθυμία.
Μπορεί αυτές οι αλλαγές να προέρχονται από πολλούς παράγοντες εντός και εκτός οικογενειακού πλαισίου. Ίσως να υπάρχει πίεση στο σχολείο, κοινωνικοί παράγοντες, οικογενειακές συγκρούσεις, απώλεια, οικονομικές δυσκολίες ή άλλου τύπου. Ο εκφοβισμός (bullying) είναι μια από τις πιο σοβαρές αιτίες ψυχολογικές πίεσης για τα παιδιά και τους εφήβους. Ακόμη και οι αλλαγές που ίσως να υπάρξουν, όπως είναι πχ η μετακόμιση, η αλλαγή σε κοινωνική ομάδα, η αλλαγή σχολείου, μπορούν να αποτελέσουν πρόκληση για τα παιδιά και τους εφήβους.
Η παρατήρηση και η αναγνώριση από τους ενήλικες, των ενδείξεων ψυχολογικής και συμπεριφορικής δυσκολίας, είναι το πρώτο βήμα. Είναι καθοριστική. Μερικά ενδεικτικά συνδυαστικά σημάδια πρώτης «κρούσης» ότι υπάρχει ψυχολογική δυσκολία μπορεί να είναι τα κάτωθι:
- Φυσικά σημάδια: τα πρώτα σημάδια που παρατηρεί κάποιος είναι η τριάδα ύπνος, φαγητό και σώμα. Ενδέχεται να ξεκινήσουν αλλαγές στις συνήθειες του ύπνου με αϋπνίες, εφιάλτες ή πάρα πολύ ύπνο, να μειωθεί η όρεξη για το φαγητό ή ακριβώς το αντίθετο: να αυξηθεί πολύ η όρεξη για το φαγητό (υπερφαγία). Ακόμη και σωματικές ενοχλήσεις, όπως είναι ο πονοκέφαλος ή πόνοι χωρίς ιατρική εξήγηση (πχ στομαχόπονος).
- Αλλαγές στη συμπεριφορά: απομόνωση/αποφυγή κοινωνικών δραστηριοτήτων με φίλους, επιθετικότητα, ένταση και ξεσπάσματα θυμού, βίας, ανυπακοής, εξαρτητικές συμπεριφορές ή και συνεχόμενη αναζήτηση ασφάλειας από τους γονείς ή τους άλλους σημαντικούς φροντιστές.
- Συναισθηματική αλλαγή: θλίψη που επιμένει, κλάμα χωρίς προφανή λόγο, υπερβολικό άγχος για καθημερινά πράγματα και μελλοντικά γεγονότα, εμφάνιση συμπτωμάτων μειωμένης αυτοεκτίμησης και αναξιότητας.
- Ακαδημαϊκή αλλαγή: η σχολική απόδοση πέφτει, η συγκέντρωση του παιδιού/εφήβου μειώνεται ή διασπάται, η αρνητική στάση στο σχολείο ή και η αποφυγή των μαθημάτων είναι ενδείξεις για κάποια ψυχολογική αλλαγή.
Έχοντας λοιπόν υπόψιν τα πρώτα σημάδια, το επόμενο βήμα για την βοήθεια και την υποστήριξη του παιδιού/εφήβου είναι η επικοινωνία. Η σωστή, ανοιχτή, χωρίς κρίση και αποδοχή άνευ όρων επικοινωνία. Ο γονέας ή ο φροντιστής οφείλει να δημιουργήσει ένα ασφαλές περιβάλλον για το παιδί και τον έφηβο. Να ακούει με προσοχή, χωρίς να διακόπτει και χωρίς να κρίνει.
Στη συνέχεια η Ενσυναίσθηση: η διαβεβαίωση ότι είναι φυσιολογικό να νιώθει όπως νιώθει, ότι είναι εντάξει να νιώθει όπως νιώθει με αυτά τα δύσκολα συναισθήματα. Μαζί έρχεται και η προσπάθεια του ενήλικα να καταλάβει το παιδί/τον έφηβο, χωρίς να προσπαθήσει αμέσως να βοηθήσει (που μπορεί να βγαίνει αυτόματα και αυθόρμητα, και είναι φυσιολογικό). Αλλά να νιώσει ότι ο γονέας/ο φροντιστής του εκεί και τον καταλαβαίνει, συμπάσχει.
Έπειτα η συζήτηση με ανοιχτές ερωτήσεις: πώς νιώθεις για αυτό που συνέβη, τι σημαίνει για εσένα, πώς σκέφτεσαι κα. Ο εκάστοτε ενήλικας να δείξει ενδιαφέρον για το παιδί/έφηβο, για την καθημερινότητα που βιώνει τη δυσκολία και της ανησυχίες του και τις σκέψεις του.
Τέλος, όταν το παιδί ή ο έφηβος είναι σε άρνηση να μιλήσει και δεν θέλει να επικοινωνήσει τα συναισθήματα ή και τις σκέψεις του, θα ήταν ίσως λειτουργικό για εκείνη τη στιγμή, να αφεθεί λίγο χρόνος και χώρος για να μπορέσει να ανοιχτεί. Είναι σημαντικό να γίνει επισήμανση από τον ενήλικα ότι θα είναι διαθέσιμος όταν το παιδί/ο έφηβος είναι έτοιμος να μιλήσει, με φράσεις όπως «είμαι εδώ όποτε νιώσεις να μιλήσεις», «είμαι δίπλα σου» κα. Ακόμη και η ζωγραφική ή το παιχνίδι είναι τρόποι ενθάρρυνσης επικοινωνίας που μέσω από αυτά μπορεί να ξεκινήσει η συζήτηση.
Στην περίπτωση όμως, που το παιδί/ο έφηβος βιώνει τα αρνητικά συναισθήματα και επιδεινώνονται με τον χρόνο σε ένταση, συχνότητα και διάρκεια, επηρεάζουν πολύ πλέον την καθημερινότητα του παιδιού, εμφανίζει αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές ή σκέψεις, έρχεται αντιμέτωπο με απώλεια ή βία κα., το πιο βοηθητικό θα ήταν να αναζητήσουν μαζί, γονέας/φροντιστής και παιδί/έφηβος, επαγγελματική παρέμβαση ειδικού.
Ολοκληρώνοντας το άρθρο, είναι σημαντικό να αναφερθεί πως αν ο ενήλικας δεν γνωρίζει πώς ακριβώς να προσεγγίσει το παιδί ή τον έφηβο, ή χρειάζεται να αναπτύξει την ικανότητα δεξιοτήτων επικοινωνίας του, θα ήταν κατάλληλο να αναζητήσει τη βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας. Έτσι, μαζί με τον ειδικό, θα μπορέσει να ενισχύσει την ικανότητα επικοινωνίας του για να παρέχει βοήθεια αντίστοιχα.
Η ψυχική υγεία λοιπόν των παιδιών και των εφήβων, είναι ένας τομέας που απαιτεί προσοχή και συνεχή παρατήρηση με ευαισθησία και ενσυναίσθηση. Με την κατάλληλη παρατήρηση μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να ξεπεράσουν τις προκλήσεις και τους εφήβους να αναπτύξουν εργαλεία για να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες τους. Η έγκαιρη και η κατάλληλη παρέμβαση συμβάλει καθαριστικά και θετικά στη δημιουργία μιας ευτυχισμένης και ισορροπημένης ζωής.
Για περισσότερα Επιστημονικά άρθρα Ψυχολογίας μπορείτε να κάνετε κλικ εδώ:https://psychopedia.gr/
Για να ενημερώνεστε για όλα τα Επιμορφωτικά Σεμινάρια που αφορούν την Ψυχοπαθολογία και την Παιδοψυχολογία μπορείτε να κάνετε κλικ εδώ:https://www.seminars-psychopedia.gr/
Βιογραφικό Ζακλίν Σιάνου
Η Ζακλίν Σιάνου είναι κάτοχος του πτυχίου με Άριστα στην Διοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων, κάτοχος μεταπτυχιακό με “Honors” στο Management, από το Αγγλικό Πανεπιστήμιο University of Hertfortshire, κάτοχος της πιστοποίησης Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας Συνθετικής Προσέγγισης και κάτοχος διπλώματος Ανώτερης Πρακτικής στην Ψυχοθεραπευτική προσέγγιση Κλινικής Βιοθυμικής Υπνοθεραπείας. Είναι Licensed Hypnotherapist από το General Hypnotherapy Standards Council (GHSC). Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής (ΕΕΣ) και του European Association for Counselling (EAC), και μέλος του βρετανικού διπλώματος Advanced Qualification in Hypnotherapy Practice του φορέα General Hypnotherapy Standards Council (GHSC).
Διατελεί εθελόντρια Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας με ομαδικές και ατομικές συνεδρίες στον Δήμο Διονύσου από το 2019, σε ενήλικες και εφήβους για το άγχος, το πένθος, την οικογενειακή συμβουλευτική κα., καθώς επίσης κατά την εποχή του Covid και της καραντίνας παρείχε ψυχολογική υποστήριξη μέσω internet στον Δήμο Διονύσου και στους ανθρώπους που χρειάζονταν. Από το 2006 είναι Εισηγήτρια Σεμιναρίων Αυτογνωσίας, Αυτοβελτίωσης, και ποικίλης θεματολογίας Marketing, Management, Human Resources Management, Πωλήσεων, Ηγεσίας κ.α.. Εργάζεται ως Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας και Κλινική Υπνοθεραπεύτρια για ενήλικες, με ατομικές και ομαδικές συνεδρίες από το 2021 σε ιδιωτικό γραφείο. Έχει συνεργασίες με συναδέλφους σε ενδεικτικές θεματολογίες σεμιναρίων όπως Ενσυνείδητη Διατροφή (Mindful Eating), Αυτογνωσία κτλ.
Παρακολουθεί συνεχώς πλήθος σεμιναρίων εξειδικευμένης επιμόρφωσης από πιστοποιημένα εκπαιδευτικά ιδρύματα όπως είναι τα εξής ενδεικτικά: ψυχοσωματική ιατρική, διαχείριση αυτοάνοσων νοσημάτων, διατροφικές διαταραχές, ψυχικό τραύμα και σώμα, ψυχοπαθολογία ενηλίκων & παιδιών, παιδοψυχολογία, παιγνιοθεραπεία, τέχνη και συναισθηματικές δυσκολίες, ψυχοπαθολογία (οριακή, ιδεοψυχαναγκαστική κτλ), σεμινάριο ευαισθητοποίησης σωματικής συμβουλευτικής προσέγγισης κ.α.
