Toυ Ραφαήλ Ζαπάντη τελειόφοιτου τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Η εγκυμοσύνη, η φροντίδα του βρέφους καθώς και η γενικότερη επίβλεψη της υγείας του νεογνού αποτελούν αναμφίβολα καταστάσεις έντονου άγχους και φόβου. Ιδιαίτερα, οι λεχώνες τείνουν να κατακλύζονται από ένα αίσθημα αβεβαιότητας για τον απαιτητικό ρόλο που τους περιμένει, ενώ χρειάζεται να προσαρμοστούν με τη νέα πραγματικότητα – σωματικές μεταβολές, νέοι ρόλοι, αλλαγή του τρόπου ζωής – παραμένοντας πιστές τόσο στη φροντίδα του βρέφους, όσο και του ίδιου τους του εαυτού.

Όπως γίνεται αντιληπτό σ’ αυτή τη ζυγαριά, η ενασχόληση με τη προσωπική ευεξία και φροντίδα συχνά παραμελείται. Στοιχείο που δικαιολογημένα επαληθεύει την εκτόπιση των τιμών του άγχους στα ύψη. Σ’ αυτή τη νέα συνθήκη συνεπώς, οι γυναίκες διόλου απίθανο δεν είναι να αναπτύξουν ή να επιδεινώσουν ένα πρόβλημα ψυχικής φύσεως, με έρευνα των Ross et al. (2006) να αποκαλύπτει μία σημαντική άνοδο στα ποσοστά της Ιδεοψυχαναγκαστικής και της Γενικευμένης Αγχώδους Διαταραχής σε γυναίκες που διανύουν τη περίοδο της λοχείας, σε σχέση με το γενικό πληθυσμό.

Η πρώιμη αυτή γονεϊκότητα σε συνδυασμό με την επικείμενη προσοχή στην υγεία του βρέφους, ενδέχεται να ακολουθηθεί με την εμφάνιση Επιλόχειου Ιδεοψυχαναγκαστικής Διαταραχής, λόγω του αισθήματος υπερυπευθυνότητας που μπορεί να αναπτύξουν οι νέες μητέρες απέναντι στην ασφάλεια του βρέφους τους. Σημείο κλειδί για την επιδείνωση μίας ήδη υπάρχουσας Ιδεοψυχαναγκαστικής Προσωπικότητας ή τέλεια ευκαιρία που θα τροφοδοτήσει τις ιδεοληψίες και τις σκέψεις τους.

Αυτή η υπερυπευθυνότητα απέναντι στην προστασία και τη φροντίδα του νεογνού, δημιουργεί εμμονή, μήπως οι ίδιες εν τέλει αποτελέσουν την αιτία του κακού και βλάψουν άθελά τους το νεογέννητο μωρό τους. Είναι πιθανόν να ανησυχούν:

• Μήπως δεν καταφέρουν να ανταπεξέλθουν σωστά απέναντι στις ανάγκες των παιδιών τους
• Μήπως κάποια από τις συνήθειες τους έχει αρνητικά αποτελέσματα στη ζωή των παιδιών τους
• Μήπως το μωρό τους αρρωστήσει ή σταματήσει να αναπνέει

Ενώ συχνά, οι ιδεοληψίες τους ενδέχεται να παίρνουν πιο βίαιο χαρακτήρα, για παράδειγμα οι ίδιες να προκαλέσουν κάποια μόνιμη βλάβη. Πρόκειται σαφώς, για έντονα παρεισφρυτικές εικόνες εμπρόθετης πρόκλησης βίας στο παιδί, όπως ιδέες πνιγμού ή σκέψεις μαχαιρώματος (Zambaldi et al., 2009).

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να αναφερθεί ότι τέτοιου είδους ανησυχίες είναι συνηθισμένες και απόλυτα πιθανές να εμφανιστούν σε μέλλουσες μητέρες, ή σε νέους γονείς, όπου φευγαλέα μπορεί να τους δημιουργηθεί μία άσχημα εικόνα, ωστόσο την απορρίπτουν κατευθείαν και έρχονται σε επαφή με τη πραγματικότητα. Αντιθέτως, μητέρες με Επιλόχειο Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή, εμμένουν στο ότι κάτι αρνητικό θα συμβεί, γεγονός που τις ωθεί να ζητάνε υπερβολική διαβεβαίωση από το σύζυγό τους και το ευρύτερο οικογενειακό τους περιβάλλον, πως δεν θα βλάψουν το βρέφος.

Όπως αναφέρει το κέντρο ενημέρωσης για την Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή του Ηνωμένου Βασιλείου, μία μητέρα ενδείκνυται να αποφεύγει μέρη και καταστάσεις που θεωρεί επικίνδυνα, μήπως μεταφέρει κάποια μολυσματική ασθένεια στο παιδί της. Επομένως φαίνεται να περιορίζει εκείνη και το περίγυρό της, από πιθανές εστίες μολύνσεως, να αναλώνεται στο καθάρισμα και να μην αφήνει τον εαυτό της να χαλαρώσει. Αυτές οι Ιδεοληψίες δηλαδή, στερούν από τον γονέα τη δυνατότητα για επαφή και επικοινωνία με συνομηλίκους του, απέχοντας από καθημερινές δραστηριότητες, γεγονός που δυσκολεύει την διαβίωσή του και μειώνει τη ποιότητα ζωής του.

Μία τέτοια στάση λοιπόν απέναντι στη ζωή, δεν αφήνει ανεπηρέαστο και το ψυχισμό του βρέφους. Η επαναλαμβανόμενη παρεμπόδιση των παραπάνω  δυσλειτουργικών σκέψεων, κρύβοντας μαχαίρια ή απέχοντας από κάθε συναισθηματική ή σωματική επαφή με το βρέφος από το φόβο πρόκλησης βλάβης, μόνο αρνητικά μπορεί να επιφέρει. Άλλωστε, είναι γνωστό πώς η ποιότητα τη σχέσης που αναπτύσσει το βρέφος με το γονιό κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής, επηρεάζει τη ψυχοσυναισθηματική του ανάπτυξη και τους συναισθηματικούς δεσμούς που θα αναπτύξει το ίδιο αργότερα (Pervis & John, 2001).

Τέλος μπορεί να έγινε αναφορά στις γυναίκες, αλλά όπως δείχνει και η έρευνα των Abramowitz et al., (2003) και οι νέοι πατεράδες λόγω των υπέρογκων ευθυνών μετά τη περίοδο της γέννησης, ενδέχεται να εμφανίσουν Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή. Πρόκειται συνεπώς για μία κατάσταση όπου χρήζει άμεσης βοήθειας για την επίλυση τυχών ιδεοληψιών και την ανάδειξη της ποιότητας ζωής, για εσάς και το νεογέννητό σας!

Για περισσότερα Επιστημονικά άρθρα Ψυχολογίας μπορείτε να διαβάσετε εδώ->https://psychopedia.gr/

Βιογραφικό Ραφαήλ Ζαπάντη

Ονομάζομαι Ζαπάντης Ραφαήλ και είμαι τελειόφοιτος στο τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Μεγαλώνοντας, η διαφορετικότητα των ανθρώπων και ο τρόπος που οδηγούμαστε να έχουμε διαφορετικές αντιλήψεις και ανάγκες ήταν κάτι που μου κινούσε πάντα το ενδιαφέρον. Άλλωστε, σκεφτείτε πόσο ιδιαίτερος και πρωτότυπος είναι ο κάθε άνθρωπος. Ένα σύνολο διαφορετικών εμπειριών και χαρακτηριστικών προσωπικότητας κληρονομημένων ή μη, που διαμορφώνουν μία ψυχοσύνθεση τόσο μοναδική και προσωπική που παρά τις φαινομενολογικές ομοιότητες είναι σχεδόν απίθανο να βρεθεί άλλο άτομο με τις ίδιες ακριβώς ψυχοσυναισθηματικές επενδύσεις στη ζωή. Αυτή είναι και η ομορφιά της Ψυχολογίας!

Πηγές:

Abramowitz, J., Schwartz, S. A., Moore, K. M. and Luenzmann, K. R. (2003). Obsessive- compulsive symptoms in pregnancy and the puerperium: A review of the literature. Journal of anxiety disorders, 17(4), pp. 461-478.

Pervin, L.A. & John, O.P. (2001). Θεωρίες Προσωπικότητας: Έρευνα και Εφαρμογές. Α. Αλεξανδροπούλου & Ε. Δασκαλοπούλου (μεταφρ.). Αθήνα: Εκδόσεις Τυποθύτω.

Ross, L. E., McLean, L. M., & Psych, C. (2006). Anxiety disorders during pregnancy and the postpartum period: a systematic review. depression, 6(9).

Zambaldi, C. F., Cantilino, A., Montenegro, A. C., Paes, J. A., de Albuquerque, T. L. C., & Sougey, E. B. (2009). Postpartum obsessive-compulsive disorder: prevalence and clinical characteristics. Comprehensive Psychiatry, 50(6), 503-509.

OCD during a prenatal or postnatal period

https://www.ocduk.org/ocd/ocd-during-prenatal-postnatal/