Psychopedia.gr

H επιθετικότητα στο σύγχρονο σχολείο – Αποτελεσματικές παρεμβάσεις.

Της Ευρυδίκης Νεραντζή, Ψυχολόγου, Msc Συνθετική Θεραπευτική Συμβουλευτική

Η εμφάνιση προβλημάτων συμπεριφοράς σε παιδιά στο σχολικό πλαίσιο αποτελεί  συχνό φαινόμενο που έχει επισημανθεί από ερευνητές και εκπαιδευτικούς. Στατιστικά εκτιμάται  διεθνώς ότι μεταξύ 3% & 12% των παιδιών σχολικής ηλικίας έχουν σημαντικά συναισθηματικά και συμπεριφορικά προβλήματα που αφορούν την επιθετικότητα (Kauffman et al.,2005).

Στην Ελλάδα οι προβληματικές συμπεριφορές θεωρούνται ως μία σημαντική πηγή άγχους, για εκπαιδευτικούς και  γονείς, με συνέπεια την ανάπτυξη ακατάλληλων μορφών διευθέτησης τους ή την απουσία ουσιαστικής  βοήθειας.

Η επιθετικότητα ως μορφή αποκλίνουσας συμπεριφοράς στην σχολική ηλικία υποδηλώνει: αποτυχία μίας ομαλής, ισορροπημένης κοινωνικοποίησης, προβλήματα ψυχολογικής ωρίμανσης, καθώς και δυσκολίες στη ψυχική συγκρότηση και ανάπτυξη ενός «ρεπερτορίου» αποδεκτών συμπεριφορών και δεξιοτήτων επικοινωνίας/ συνδιαλλαγής με τους άλλους.

Η παιδική επιθετικότητα ( η εχθρική διάθεση του παιδιού που θέλει να προκαλέσει ζημιά σε άλλα, όταν υπάρχει πρόθεση ) είναι ένα μεγάλο πρόβλημα που τα τελευταία χρόνια αυξάνεται αλματωδώς και με διάφορες μορφές. Ανάλογα μάλιστα, με τη μορφή που παίρνουν  οι επιθετικές συμπεριφορές διακρίνονται σε σωματική/φυσική, λεκτική ή  ψυχολογική. Επίσης, ανοιχτή, άμεση, έμμεση (π.χ. απόρριψη, αποκλεισμός από μία παρέα), συγκαλυμμένη (κλοπή, υπονόμευση φήμης του άλλου, συκοφάντηση), ευρύ φάσμα προβλημάτων συμπεριφοράς χωρίς εμφανή επιθετικότητα (π.χ. υπερκινητικότητα).

Ωστόσο, πρέπει να επισημάνουμε ότι η επιθετικότητα δύναται να λειτουργεί  και ως άμυνα απέναντι σε ψυχολογικές & σωματικές απειλές που βιώνει ένα παιδί, να αποτελεί γνώρισμα της προσωπικότητας (μαθημένος τρόπος αντίδρασης μέσα από αρνητικά βιώματα ή καταστάσεις στην οικογένεια), ως παθητική επιθετικότητα  (άρνηση, έμμεση ανυπακοή, κλπ.) ή σκόπιμη επιθετικότητα (θυματοποίηση και σκόπιμη πρόκληση κακού στον άλλο).

Στις περιπτώσεις που ο εκπαιδευτικός βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα παιδί που παρουσιάζει διάφορα προβλήματα συμπεριφοράς, η σχέση μαζί του,  καθώς και η αντιμετώπιση του διακρίνεται από τις ακόλουθες γενικές αρχές (Κουρκούτας, 2011):

  • γνώση του χαρακτήρα, του τρόπου λειτουργίας και της ψυχολογίας του παιδιού (μέσα από την καθημερινή συνδιαλλαγή μαζί του)
  • ο εκπαιδευτικός πρέπει να αντιλαμβάνεται το παιδί στην ολότητα του και όχι μόνο μέσα από τις μαθησιακές του επιδόσεις
  • οι μαθησιακές επιδόσεις είναι ένας δείκτης της ακαδημαϊκής προσαρμογής του παιδιού, αλλά όχι ο αποκλειστικός.
  • πολλά παιδιά με υψηλές ακαδημαϊκές επιδόσεις παρουσιάζουν προβλήματα προσαρμογής σε ψυχοκοινωνικές δραστηριότητες ή παρουσιάζουν μειωμένες ψυχοκοινωνικές δεξιότητες και αλλά εμφανή ψυχολογικά προβλήματα.
  • πιθανόν να παρουσιάζουν αυξημένο άγχος, ακόμη και χαμηλή αυτοπεποίθηση.
  • ο εκπαιδευτικός και ο σύμβουλος /ψυχολόγος πρέπει να δώσουν επαρκή χρόνο στον εαυτό τους για να αξιολογήσουν και να κατανοήσουν την κάθε περίπτωση παιδιού, ειδικά όταν πρόκειται για μια σύγκρουση ή για χρήση σωματικής βίας μεταξύ παιδιών, ή ακόμη και για μια περίπτωση μαθησιακών δυσκολιών.

Ενημερωθείτε για το ΝΕΟ Εκπαιδευτικό Σεμινάριο από το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης Psychopedia με θέμα: “Παιδί και Επιθετικότητα: Εφαρμοσμένες Μέθοδοι για την αντιμετώπιση και την πρόληψη”, που θα διεξαχθεί την Σάββατο 6 Aπριλίου 2019 – Ώρα: 11:00-14:00. Δυνατότητα παρακολούθησης μέσω Skype και Ασύγχρονης Παρακολούθησης (Αποστολή βιντεσκοπημένης της εισήγησης).

Για περισσότερες πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής μπορείτε να κάνετε κλικ εδώ: https://psychopedia.gr/neo-seminario-quot-paidi-kai-epithetikotita-efarmosmenes-methodoi-gia-tin-antimetopisi-kai-tin-prolipsi-quot-6-4-2019/

 

Αυτό που προτείνεται συνήθως είναι η απόσυρση του εκπαιδευτικού από το χώρο σύγκρουσης και η ψύχραιμη προσέγγιση του παιδιού σε ένα ουδέτερο χώρο, καθώς και ο σχεδιασμός μίας συνολικής στρατηγικής αντιμετώπισης ενός παιδιού που εκδηλώνει συνεχώς προβλήματα συμπεριφοράς.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, συνίσταται γενικά αποφυγή ανακριτικής ή δικαστικής προσέγγισης, αλλά η στάση του εκπαιδευτικού πρέπει να αντανακλά τη σοβαρότητα της κατάστασης και την υπευθυνότητα του ρόλου του.

Η  προσέγγιση για την κατανόηση της στάσης του παιδιού, δεν περιορίζεται σε μία απλή «συνομιλία» μαζί του μετά το προβληματικό γεγονός ή κάποιο συγκεκριμένο επεισόδιο· αφορά μία μακροπρόθεσμη προσπάθεια για βαθιά κατανόηση των προβλημάτων του, με απώτερο πάντοτε σκοπό να σχεδιαστεί από κοινού η πιο κατάλληλη παρέμβαση.

Η επιβολή τιμωρίας δεν είναι αυτοσκοπός· η τιμωρία χρησιμοποιείται για να κάνει το παιδί να αποφύγει τις μη αποδεκτές συμπεριφορές, αλλά συχνά δεν επιφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα και οι εκπαιδευτικοί δεν είναι  σε θέση να προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις.

Οι ειδικοί, μεταξύ αυτών και το σχολείο, ως κοινότητα παιδαγωγών, οφείλουν να του προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις διαχείρισης των συγκρούσεων και των προβλημάτων.  Η θεωρία αυτή υποστηρίζει ότι τα παιδιά  με προβλήματα συμπεριφοράς γνωρίζουν τα όρια και τους κανόνες, αλλά αδυνατούν να τα αποδεχτούν για ψυχολογικούς λόγους· αδυνατούν επίσης να χρησιμοποιήσουν θετικούς τρόπους συμπεριφοράς για να διαχειριστούν τις συνδιαλλαγές και τα προβλήματα με τους συνομηλίκους τους.

Πάντοτε, η κοινότητα των εκπαιδευτικών πρέπει να έχει κατά νου, ότι κάθε παιδί ανταποκρίνεται διαφορετικά στις παρεμβάσεις, και ότι  υπάρχουν περιπτώσεις που η διευθέτηση των συμπεριφορών, στο πλαίσιο το σχολείου, είναι αδύνατη και αναπόφευκτα χρειάζεται μία εξωτερική εξειδικευμένη παρέμβαση, ειδικά όταν απουσιάζουν οι ενδοσχολικές συμβουλευτικές υπηρεσίες.

 

Σύντομο βιογραφικό Ευρυδίκης Νεραντζή

Γεννήθηκα στο Αγρίνιο και μεγάλωσα στην πόλη της Πρέβεζας. Σπούδασα στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης στο τμήμα Ψυχολογίας και το 2002 έλαβα την μεταπτυχιακή μου κατάρτιση ως εκπαιδεύτρια Συνθετικής Θεραπευτικής Συμβουλευτικής από το Councelling & Psychotherapy CentralAwarding Body.
Το 2016 ολοκλήρωσα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στο τμήμα μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκησης Μονάδων Υγείας» του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου Πατρών. Παράλληλα μετεκπαιδεύτηκα από το Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας για ένα έτος στην «Ειδική Αγωγή και Ψυχολογία» στον τομέα της Αξιολόγησης – Διάγνωσης –θεραπευτικής Αποκατάστασης ειδικών μαθησιακών δυσκολιών.

Έχω παρακολουθήσει μεταξύ άλλων πιστοποιημένα σεμινάρια όπως «Ψυχανάλυσης Παίδων», από το Κέντρο Αναλυτικής Ψυχολογίας, «Ψυχολογικών Αξιολογήσεων» από το Ανοικτό Ψυχοθεραπευτικό Κέντρο Αθηνών, «Δημόσιας Υγείας» από το Παν/μιο Ιωαννίνων, «Θετικής Φροντίδας στην άνοια από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Alzheimer, και «Πολυπολιτισμικής Συμβουλευτικής», από το Εθνικό Κέντρο Επαγγελματικού Προσανατολισμού, Εκπαίδευσης Ενηλίκων, καθώς και πλήθος ημερίδων και συνεδρίων.
Έχω συνεργαστεί σε εθελοντική βάση με το ίδρυμα ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης «Αγαπώ τα Παιδιά» με έδρα την Αθήνα, αλλά και με τα εκπαιδευτήρια μέσης εκπαίδευσης «Φιλομάθεια» ως επιστημονική σύμβουλος -υπεύθυνη των Σχολών Γονέων. Από το 2003 έως και σήμερα εργάστηκα συστηματικά ως ψυχολόγος πρώτα στην Κοινωνική Υπηρεσία του Δήμου Ζηρού νομού Πρέβεζας, για 12 έτη. Από το 2015 και μετά υπηρετώ ως Ψυχολόγος – Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό Πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Από τον Μάιο του 2017 είμαι εισηγήτρια σεμιναρίων ειδικής Αγωγής στο πρόγραμμα επιμόρφωσης Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Αιγαίου ενώ από το 2018 είμαι Σύμβουλος- Ψυχολόγος του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (παράτημα ΤΕΙ Άρτας) στα πλαίσια ψυχοσυναισθηματικής υποστήριξης προπτυχιακών φοιτητών. Επίσης, είμαι εκπαιδεύτρια-εισηγήτρια του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής πολιτικής (ΙΕΠ) του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων στο πλαίσιο της δράσης: «Επιμορφωτικές δράσεις για την υποστήριξη της εκπαίδευσης παιδιών προσφύγων» Περιφέρειας Ηπείρου. Τέλος, συνεργάζομαι με τον διαδικτυακό φορέα www. psychopedia.gr σε επίπεδο διεξαγωγής σεμιναρίων και αρθρογραφίας.
Διεύθυνση E-mail : vicky1ner@yahoo.gr, Αριθμός τηλεφώνου : 6972689286

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο