Της Πηνελόπης Ξηνταροπούλου Ψυχολόγου, Ειδικευόμενη στην Συστημική-Οικογενειακή Θεραπεία

Η ψυχοθεραπεία συχνά περιβάλλεται από μύθους και παρεξηγήσεις. Πολλοί άνθρωποι φαντάζονται ότι μια συνεδρία ψυχοθεραπείας είναι απλώς μια συζήτηση για προβλήματα ή μια διαδικασία παροχής συμβουλών. Στην πραγματικότητα, η ψυχοθεραπεία αποτελεί μια επιστημονικά τεκμηριωμένη διαδικασία αλλαγής, που βασίζεται στη συνεργασία μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου και στη δημιουργία ενός ασφαλούς χώρου διερεύνησης εμπειριών, συναισθημάτων και σχέσεων (Norcross & Lambert, 2019).

Η θεραπευτική σχέση: ο πυρήνας της διαδικασίας

Στην καρδιά κάθε ψυχοθεραπευτικής συνεδρίας βρίσκεται η θεραπευτική συμμαχία, δηλαδή η σχέση συνεργασίας και εμπιστοσύνης που αναπτύσσεται μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου. Η βιβλιογραφία δείχνει ότι η ποιότητα αυτής της σχέσης αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που προβλέπουν την αποτελεσματικότητα της θεραπείας (Horvath, Del Re, Flückiger, & Symonds, 2011). Η θεραπευτική συμμαχία περιλαμβάνει τρία βασικά στοιχεία: τον συναισθηματικό δεσμό, τη συμφωνία στους στόχους της θεραπείας και τη συνεργασία ως προς τις θεραπευτικές διαδικασίες.

Σε μια συνεδρία ψυχοθεραπείας, ο θεραπευτής δεν λειτουργεί ως αυθεντία που δίνει έτοιμες λύσεις. Αντίθετα, δημιουργεί έναν χώρο ασφάλειας και αποδοχής, μέσα στον οποίο ο θεραπευόμενος μπορεί να εκφράσει σκέψεις και συναισθήματα χωρίς φόβο κριτικής. Η στάση αυτή διευκολύνει τη βαθύτερη κατανόηση των προσωπικών εμπειριών και συμβάλλει στη διαδικασία ψυχολογικής αλλαγής (Timulak, 2010).

Η διερεύνηση της εμπειρίας

Κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας, ο θεραπευόμενος συχνά μοιράζεται εμπειρίες από την καθημερινή του ζωή, σχέσεις ή επαγγελματικές δυσκολίες. Ο θεραπευτής μέσα από ερωτήσεις, αναστοχασμό και ενεργητική ακρόαση βοηθά τον θεραπευόμενο να δει διαφορετικές πλευρές της εμπειρίας του. Έρευνες στην ανάλυση συνομιλίας δείχνουν ότι η ίδια η αλληλεπίδραση μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου μπορεί να μετασχηματίσει την κατανόηση των συναισθημάτων και των γεγονότων (Peräkylä, 2019) .

Η διαδικασία αυτή συχνά οδηγεί σε αυτό που η ψυχοθεραπευτική έρευνα ονομάζει «στιγμές κατανόησης» ή «moments of meeting», δηλαδή στιγμές έντονης συναισθηματικής σύνδεσης και νέας κατανόησης του εαυτού ή των σχέσεων, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν καταλύτες για την αλλαγή (Duarte, Martinez, & Tomicic, 2020) .

Η συστημική οπτική: το άτομο μέσα στις σχέσεις του

Στη συστημική ψυχοθεραπεία, η κατανόηση των δυσκολιών δεν περιορίζεται στο άτομο, αλλά επεκτείνεται στο πλαίσιο των σχέσεων και των κοινωνικών συστημάτων στα οποία ανήκει. Η συστημική προσέγγιση εξετάζει πώς οι αλληλεπιδράσεις μέσα στην οικογένεια, στη σχέση ή στο εργασιακό περιβάλλον επηρεάζουν τον τρόπο που κάποιος σκέφτεται, αισθάνεται και συμπεριφέρεται (Carr, 2009) .

Έτσι, σε μια συνεδρία συστημικής ψυχοθεραπείας, η συζήτηση μπορεί να περιλαμβάνει όχι μόνο τα προσωπικά συναισθήματα του θεραπευόμενου αλλά και τα μοτίβα επικοινωνίας στις σχέσεις του, τους ρόλους που έχει μάθει να αναλαμβάνει και τα νοήματα που αποδίδει σε σημαντικές εμπειρίες.

Από τη συνεδρία στην καθημερινή ζωή

Η αλλαγή που προκύπτει στην ψυχοθεραπεία δεν περιορίζεται στον χώρο της συνεδρίας. Στόχος είναι οι νέες αντιλήψεις και εμπειρίες να μεταφέρονται και στην καθημερινή ζωή του θεραπευόμενου. Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που συμμετέχουν σε ψυχοθεραπεία συχνά αναπτύσσουν μεγαλύτερη αυτογνωσία και αίσθηση προσωπικής agency, δηλαδή την αίσθηση ότι μπορούν να επηρεάσουν τη ζωή και τις επιλογές τους (Fonagy et al., 2019) .

Με αυτόν τον τρόπο, η ψυχοθεραπεία λειτουργεί ως μια διαδικασία μάθησης και επανανοηματοδότησης της εμπειρίας, μέσα από την οποία ο άνθρωπος μπορεί να αναπτύξει νέους τρόπους κατανόησης του εαυτού του, των σχέσεων και των επαγγελματικών του επιλογών.

Συμπερασματικά

Μια συνεδρία ψυχοθεραπείας δεν είναι απλώς μια συζήτηση για δυσκολίες. Είναι μια δυναμική διαδικασία συνεργασίας, στην οποία ο θεραπευτής και ο θεραπευόμενος διερευνούν εμπειρίες, συναισθήματα και σχέσεις μέσα σε ένα ασφαλές πλαίσιο. Μέσα από τη θεραπευτική σχέση, την αναστοχαστική διερεύνηση και τη σύνδεση της προσωπικής εμπειρίας με τα ευρύτερα συστήματα ζωής, η ψυχοθεραπεία μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην προσωπική ανάπτυξη και στη βελτίωση της ψυχικής υγείας.

Βιογραφικό Πηνελόπης Ξηνταροπούλου

Ονομάζομαι Πηνελόπη-Νικολαΐς  Ξηνταροπούλου και είμαι κάτοχος πτυχίου Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Ανατολικού Λονδίνου. Το μεταπτυχιακό μου στην Εργασιακή Ψυχολογία του Πανεπιστημίου του Ανατολικού Λονδίνου. Ειδικεύομαι στην Οικογενειακή / Συστημική Ψυχοθεραπεία στο Εργαστήριο Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων. Με σεβασμό στους ανθρώπους που με εμπιστεύονται φροντίζω να επικαιροποιώ διαρκώς τις ήδη αποκτηθείσες ακαδημαϊκές μου γνώσεις με τη συμμετοχή μου σε πληθώρα σεμιναρίων, συνεδρίων και ημερίδων. Πέραν των τομέων πρακτικής μου άσκησης έχω επιστημονικό ενδιαφέρον για την εγκληματολογική έρευνα και την Δικαστική – Ψυχιατροδικαστική Ψυχολογία συμμετέχοντας σε σχετικές έρευνες και σεμινάρια.

Για περισσότερα Επιστημονικά άρθρα Ψυχολογίας μπορείτε να κάνετε κλικ εδώ:https://psychopedia.gr/

Για να ενημερώνεστε για όλα τα Επιμορφωτικά Σεμινάρια που αφορούν την Ψυχοπαθολογία και την Παιδοψυχολογία μπορείτε να κάνετε κλικ εδώ:https://www.seminars-psychopedia.gr/

Πηγές:

Carr, A. (2009). The effectiveness of family therapy and systemic interventions for adult-focused problems. Journal of Family Therapy.

Duarte, J., Martinez, C., & Tomicic, A. (2020). Episodes of meeting in psychotherapy: An empirical exploration of patients’ experiences of subjective change during their psychotherapy process. Research in Psychotherapy.

Fonagy, P., Gergely, G., Jurist, E., & Target, M. (2019). Affect regulation, mentalization and the development of the self. Routledge.

Horvath, A. O., Del Re, A. C., Flückiger, C., & Symonds, D. (2011). Alliance in individual psychotherapy. Psychotherapy.

Norcross, J. C., & Lambert, M. J. (2019). Psychotherapy relationships that work. Oxford University Press.

Peräkylä, A. (2019). Conversation analysis and psychotherapy: Identifying transformative sequences. Psychotherapy Research.

Timulak, L. (2010). Significant events in psychotherapy: An update of research findings. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice.