Της Πηνελόπης Ξηνταροπούλου Ψυχολόγου, Ειδικευόμενη στην Συστημική-Οικογενειακή Θεραπεία
Οι ετήσιες μεταβάσεις, όπως το τέλος και η αρχή ενός νέου έτους, αποτελούν σημαντικά ψυχολογικά ορόσημα που επηρεάζουν τη συναισθηματική κατάσταση και τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα αξιολογούν τον εαυτό τους, το παρελθόν και το μέλλον τους. Τα χρονικά αυτά σημεία συχνά λειτουργούν ως αφορμές για αναστοχασμό, επανεκτίμηση στόχων και αποτίμηση προσωπικών επιτευγμάτων ή αποτυχιών.
Η έρευνα δείχνει ότι οι χρονικές μεταβάσεις ενισχύουν την τάση για αυτοαξιολόγηση, καθώς δημιουργούν ένα συμβολικό «όριο» ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν. Το άτομο μπορεί να βιώσει ψυχολογική απόσταση από προηγούμενες εμπειρίες, γεγονός που διευκολύνει την αναθεώρηση της προσωπικής ταυτότητας και την επανατοποθέτηση στόχων. Αυτή η διαδικασία συχνά συνοδεύεται από αυξημένη ελπίδα και αίσθηση ελέγχου, αλλά μπορεί εξίσου να πυροδοτήσει αυτοκριτική και συναισθηματική επιβάρυνση, ιδίως όταν η χρονιά που ολοκληρώνεται αξιολογείται ως «μη επιτυχημένη».
Η διάθεση παίζει καθοριστικό ρόλο στη γνωστική αξιολόγηση κατά τις ετήσιες μεταβάσεις. Τα συναισθήματα λειτουργούν ως πλαίσιο μέσα από το οποίο το άτομο ερμηνεύει τις εμπειρίες του. Σε περιόδους αυξημένης συναισθηματικής φόρτισης, όπως οι γιορτές, η γνωστική επεξεργασία μπορεί να γίνει πιο απόλυτη και λιγότερο ευέλικτη, οδηγώντας σε γενικεύσεις, υπεραπλουστεύσεις ή αυστηρή αυτοκριτική. Παράλληλα, η τάση για εξιδανίκευση ή υποτίμηση του παρελθόντος μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο το άτομο σχεδιάζει το μέλλον.
Επιπλέον, οι εποχικές αλλαγές που συνοδεύουν τις ετήσιες μεταβάσεις, όπως η μειωμένη ηλιοφάνεια και η αλλαγή καθημερινών ρυθμών, έχουν συσχετιστεί με μεταβολές στη διάθεση και στη γνωστική λειτουργία. Αυτές οι μεταβολές μπορεί να επηρεάσουν την προσοχή, τη μνήμη και την ικανότητα λήψης αποφάσεων.
Συνολικά, οι ετήσιες μεταβάσεις αποτελούν περίοδο αυξημένης ψυχολογικής ευαισθησίας. Η κατανόηση της επίδρασής τους στη διάθεση και στη γνωστική αξιολόγηση μπορεί να συμβάλει στη μεγαλύτερη αυτοκατανόηση και στη διαμόρφωση πιο ρεαλιστικών και φροντιστικών στάσεων απέναντι στον εαυτό.
Βιογραφικό Πηνελόπης Ξηνταροπούλου
Ονομάζομαι Πηνελόπη-Νικολαΐς Ξηνταροπούλου και είμαι κάτοχος πτυχίου Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Ανατολικού Λονδίνου. Το μεταπτυχιακό μου στην Εργασιακή Ψυχολογία του Πανεπιστημίου του Ανατολικού Λονδίνου. Ειδικεύομαι στην Οικογενειακή / Συστημική Ψυχοθεραπεία στο Εργαστήριο Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων. Με σεβασμό στους ανθρώπους που με εμπιστεύονται φροντίζω να επικαιροποιώ διαρκώς τις ήδη αποκτηθείσες ακαδημαϊκές μου γνώσεις με τη συμμετοχή μου σε πληθώρα σεμιναρίων, συνεδρίων και ημερίδων. Πέραν των τομέων πρακτικής μου άσκησης έχω επιστημονικό ενδιαφέρον για την εγκληματολογική έρευνα και την Δικαστική – Ψυχιατροδικαστική Ψυχολογία συμμετέχοντας σε σχετικές έρευνες και σεμινάρια.
Για περισσότερα Επιστημονικά άρθρα Ψυχολογίας μπορείτε να κάνετε κλικ εδώ:https://psychopedia.gr/
Για να ενημερώνεστε για όλα τα Επιμορφωτικά Σεμινάρια που αφορούν την Ψυχοπαθολογία και την Παιδοψυχολογία μπορείτε να κάνετε κλικ εδώ:https://www.seminars-psychopedia.gr/
Πηγές:
Dai, H., Milkman, K. L., & Riis, J. (2014). The fresh start effect: Temporal landmarks motivate aspirational behavior. Management Science, 60(10), 2563–2582.
Dai, H., Milkman, K. L., & Riis, J. (2015). Put your imperfections behind you: Temporal landmarks spur goal initiation. Psychological Science, 26(12), 1927–1936.
Clore, G. L., & Storbeck, J. (2006). Affect as information about liking, efficacy, and importance. European Journal of Social Psychology, 36(4), 531–547.
Schwarz, N., & Clore, G. L. (1983). Mood, misattribution, and judgments of well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 45(3), 513–523.
Lim, A. S. P., et al. (2018). Seasonal plasticity of cognition and related biological processes. Trends in Cognitive Sciences, 22(7), 585–598.
