Psychopedia.gr

Φόβοι και Παιδικές φοβίες

Της Φούλας Μπαταγιάννη Κλινικής Ψυχολόγου-ψυχοθεραπεύτριας

Φόβος είναι μία ψυχική κατάσταση που καθώς συνδέεται με πραγματικές εμπειρίες ,κινητοποιεί τον οργανισμό ώστε να αποφύγει ή να καταπολεμήσει μία εξωτερική απειλή. Αφορά μια φυσιολογική συναισθηματική αντίδραση του οργανισμού σαν άμυνα μπροστά σε ένα συγκεκριμένο κίνδυνο. Παθολογικός γίνεται ο φόβος ήτοι γίνεται φοβία όταν ενήλικας ή παιδί δίνει μεγαλύτερη σημασία στο συναίσθημα από τον πραγματικό κίνδυνο όταν σχετίζει το φόβο με μία τραυματική εμπειρία, που αργότερα θα ξεχάσει ή θα ελαχιστοποιήσει, όταν εστιάσει το άγχος του σε κάποιο αντικείμενο ή κατάσταση, όταν δεν μπορεί να ελέγξει αυτή την κατάσταση που το αποδιοργανώνει.

Το διάχυτο άγχος αντίθετα δεν αναφέρεται σε συγκεκριμένο αντικείμενο ούτε σε κατάσταση. Η φοβία συνεπώς είναι ένας επίμονος και παράλογος φόβος για ένα συγκεκριμένο αντικείμενο, χώρο, δραστηριότητα ή κατάσταση που έχει σαν αποτέλεσμα το άτομο να επιθυμεί έντονα την αποφυγή αυτού που φοβάται. Οι φοβίες διακρίνονται σε 3 μεγάλες κατηγορίες:

  1. Aγοραφοβία
  2. Ειδική φοβία α) Τύπος ζώων,(ζωοφοβία) β) τύπος φυσικού περιβάλλοντος π.χ. ύψη,(υψοφοβία) καταιγίδα, σεισμοί γ) τύπος αίματος-ένεσης, τραυματισμών δ) τύπος καταστάσεων π.χ. αεροπλάνα, ασανσέρ, κλειστά μέρη (κλειστοφοβία) Άλλος τύπος ειδικής φοβίας είναι φοβική αποφυγή καταστάσεων(π.χ. στα παιδιά αποφυγή δυνατών ήχων ή μεταμφιεσμένων προσώπων).
  3. Κοινωνική φοβία Φόβος ταπείνωσης ή αμηχανίας σε κοινωνικές καταστάσεις που το άτομο έχει να επιτελέσει κάτι μπροστά σε κόσμο π.χ. ομιλία, Θεατρική παράσταση.

Ο παιδικός φόβος επίσης έχει πολύ μικρή σχέση με το πραγματικό άγχος (φόβος πραγματικού κινδύνου). Το πραγματικό άγχος πρέπει να θεωρηθεί σαν μία έκφραση του ενστίκτου του ΕΓΩ για αυτοσυντήρηση. Ο Freud θεωρεί, ότι το πρόβλημα του άγχους κατέχει την απόλυτη κεντρική θέση στην ψυχολογία των νευρώσεων και ότι η ανάπτυξη του άγχους είναι δεμένη με την libido και το ασυνείδητο. Οι συνηθέστεροι φόβοι που παρατηρούνται φυσιολογικά στην εξέλιξη ενός παιδιού και ανησυχούν τους γονείς είναι στην ηλικία των δύο ,τριών και τεσσάρων ετών.

Φόβοι από θορύβους, το σκοτάδι, τα παράξενα ή ογκώδη αντικείμενα, τα άγρια ζώα και σχεδόν πάντα ο φόβος απομάκρυνσης της μητέρας το βράδυ, όταν το παιδί πάει για ύπνο. Στην ηλικία των πέντε ετών οι φόβοι είναι σχετικά μειωμένοι και πιο κοντά στην καθημερινότητα π.χ. το παιδί φοβάται μην πέσει, μην κτυπήσει. Στην ηλικία των 6,7 ετών επανέρχονται κάποιοι φόβοι και κυρίως σχετικά με κλέφτες, εγκληματίες, μάγισσες, εξωγήινους καθώς και φόβοι θανάτου (για τους γονείς). Στην ηλικία των 8-10 ετών οι φόβοι βαθμιαία ελαττώνονται.

Στα παιδιά παρατηρούνται φοβίες πολλών κλινικών τύπων που συνήθως παίρνουν το όνομα τους από το φοβικό αντικείμενο. Έτσι μία φοβία μπορεί να εμφανίζεται κλινικά σαν αγοραφοβία( όταν το παιδί φοβάται τους ανοικτούς χώρους) κλειστοφοβία, υψοφοβία, θαλασσοφοβία, σχολική φοβία. Οι φοβίες είναι αρκετά συχνές στην παιδική ηλικία και μπορεί να εκδηλωθούν από την προνηπιακή ηλικία τόσο στα αγόρια όσο και στα κορίτσια. Βασικό στοιχείο για την οικοδόμηση μιας φοβίας είναι το άγχος. Ο ψυχοπαθολογικός πυρήνας είναι η εσωτερική σύγκρουση εξ΄αιτίας αντικρουόμενων συναισθημάτων. Για να μην “πλημμυρίσει” το παιδί από τέτοια συναισθήματα κινητοποιούνται οι μηχανισμοί άμυνας και ειδικότερα ο μηχανισμός της μετάθεσης. Το άλυτο πρόβλημα μετατίθεται σε ένα αντικείμενο ή κατάσταση και συμβολίζει την σύγκρουση, παύει να είναι διάχυτος ο κίνδυνος και το παιδί παραμένει ήρεμο.

Eνημερωθείτε για το ΝΕΟ Ε – Learning Σεμινάριο από το Kέντρο Δια Βίου Μάθησης Psychopedia με θέμα: Αγχώδεις διαταραχές και φοβίες σε παιδιά – Κριτήρια Διάγνωσης και Θεραπευτική Αντιμετώπιση.

Τρόπος Παρακολούθησης από το σπίτι: Αποστολή του βιντεοσκοπημένου υλικού της εισήγησης στο email σας, με επιπλέον ηλεκτρονικό υλικό σημειώσεων σε μορφή pdf. (Έχετε τη δυνατότητα εφόσον προκύψουν απορίες-ερωτήσεις από την παρακολούθηση της εισήγησης να μας τις στείλετε στο info@psychopedia.gr, ώστε να απαντηθούν από την εισηγήτρια).

Το βίντεο της εισήγησης οι συμμετέχοντες το παρακολουθούν στον δικό τους χρόνο.

Δίδεται Βεβαίωση Παρακολούθησης με αναγνώριση από τον ΕΟΠΠΕΠ

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να κάνετε κλικ στην παρακάτω εικόνα: 

ΝΕΟ E – Learning Σεμινάριο: Αγχώδεις διαταραχές και φοβίες σε παιδιά – Κριτήρια Διάγνωσης και Θεραπευτική Αντιμετώπιση

Παράλληλα με την προβολή της εσωτερικής σύγκρουσης προς τα έξω το παιδί έχει να αντιμετωπίσει κάτι το συγκεκριμένο και συνειδητά παραδεκτό ενώ τα αμφιθυμικά του συναισθήματα παραμένουν υποσυνείδητα. Το παιδί πιο συχνά υιοθετεί φοβικά αντικείμενα που και η μητέρα φοβόταν ή αντικείμενα και καταστάσεις που συσχέτισε μέσα του χρονικά και τοπικά με δυσάρεστες εμπειρίες στη ζωή του. Οι μηχανισμοί της φοβίας που κινητοποιούνται ,αποτελούν παθολογική και μη οριστική λύση στα εσωτερικά προβλήματα του παιδιού. Για αυτό κάποτε παρατηρείται επέκταση από ένα φοβικό αντικείμενο σε περισσότερα και παλινδρόμηση σε πιο παιδικά στάδια συμπεριφοράς με μεγαλύτερη ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ. Αν το παιδί βρεθεί αντιμέτωπο με το φοβικό αντικείμενο ή κατάσταση εκδηλώνεται μια σειρά ψυχοσωματικών συμπτωμάτων, όπως ταχυκαρδία, κεφαλαλγία, εφίδρωση, ζάλη, ναυτία, έμετοι, κλάμα, εκρήξεις θυμού, νυχτερινή ενούρηση κ.λ.π. ή άλλες συμπεριφορές ενδεικτικές ψυχικής έντασης, όπως ανορεξία, εφιάλτες, ονυχοφαγία, υπνοβασία και αν βέβαια δεν μπορεί να αποφύγει το φοβικό αντικείμενο αντιδρά με πανικό.

Η φοβία περνά πολλές φορές απαρατήρητη γιατί το παιδί είτε χρησιμοποιεί μια συμπεριφορά παντοδυναμίας, είτε καλύπτεται από συμπεριφορές όπως υπερκινητικότητα, σχολική αποτυχία, κατάθλιψη. Μεγάλος αριθμός φοβιών θεραπεύεται με την εξέλιξη του παιδιού. Κάτω των 18 ετών η διάρκεια είναι τουλάχιστον 6 μήνες. Η συμβουλευτική και υποστηρικτική επαφή με τους γονείς διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ώστε να τροποποιηθεί η στάση τους απέναντι στο παιδί, τις ικανότητες του και τα προβλήματα του. Συστηματική ιεράρχηση των φόβων και σταδιακή προώθηση του παιδιού για ευθεία αντιμετώπιση τους γίνεται με διάφορους μεθόδους, όπως η απευαισθητοποίηση στη θεραπεία συμπεριφοράς. Στις επίμονες περιπτώσεις εφαρμόζεται από τον ειδικό σε μικρές ηλικίες η παιγνιοθεραπεία, που μέσα από το παιχνίδι μπορεί να αναδυθούν τα βαθύτερα αίτια της φοβίας. Προτεινόμενες επίσης άλλες προσεγγίσεις για παιδιά και ενήλικες είναι η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία και η γνωσιακή ψυχοθεραπεία.

Διεύθυνση Γραφείου: Φιλολάου 76 Παγκράτι, τηλ. 210-7561790, fbatag@otenet.gr

Για να μάθετε περισσότερες λεπτομέρειες για την συνεργάτιδα Ειδικό κα. Ζωγραφούλα Μπαταγιάννη μπορείτε να κάνετε κλικ στον παρακάτω σύνδεσμο: https://psychopedia.gr/user/batagianni/

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο