Psychopedia.gr

Κινηματογραφοθεραπεία: Η χρήση των superheroes.

Της Φωτεινής Νούλα, απόφοιτης Ψυχολογίας ΑΠΘ.

Η θεραπεία μέσω κινηματογράφου, ή αλλιώς cinematherapy είναι μία μορφή θεραπείας που για πολλούς θεωρείται ως παρακλάδι της βιβλιοθεραπείας. Βέβαια, υπάρχει μία σημαντική διαφορά που αφορά τη χρήση του εργαλείου του κινηματογράφου, δηλαδή τις ταινίες. Συγκεκριμένα, η κινηματογραφοθεραπεία ορίζεται ως η χρήση ταινιών για θεραπευτικούς στόχους, που δε βοηθάει μονάχα στη μάθηση, αλλά διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό την εσωτερική ανάπτυξη του ατόμου. Μέσω της χρήσης της πλοκής και των χαρακτήρων μπορεί να προσφερθεί βοήθεια στους ανθρώπους για την κατανόηση διαφόρων πτυχών της ζωής τους ή την εύρεση έμπνευσης. Επιπλέον, μέσω μίας ταινίας μπορεί το άτομο να επωφεληθεί στην οργάνωση της αφηγηματικής του τεχνικής για την έκφραση εμπειριών και γεγονότων με τρόπο που να είναι κυρίως κατανοητός για τον ίδιο.

Η διαδικασία η οποία συνήθως ακολουθείται είναι:

1. Μία ανασκόπηση της ταινία που θα θέλαμε να προβάλουμε.
2. Μία περίληψη προς τους θεραπευόμενους σχετικά με το τι πρόκειται να δουν.
3. Συμβουλή προς τους θεραπευόμενους να προσέχουν κάποια φυσικά αντανακλαστικά τους κατά τη διάρκεια της προβολής.
4. Προβολή με θεατή.
5. Σχολιασμός

Είναι πολύ σημαντικό να κατανοούμε τις ανάγκες κάθε ατόμου και να σκεφτόμαστε αρκετά τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα μίας ταινίας και πιθανές επιπτώσεις που αυτή μπορεί να έχει.

Η περίπτωση της Marvel

Την τελευταία δεκαετία, παρατηρείται μία έντονη ενασχόληση του κινηματογράφου με τους σουπερ ήρωες της DC και Marvel, όπως διαφαίνεται και από τις πολλές σειρές βασισμένες σε comics που υπάρχουν στο Netflix. Παρόλα αυτά, η επιλογή ταινιών με superheroes δεν είναι προτιμητέα στη λίστα των θεραπευτών κι έχει ακόμα αρκετό έδαφος να κερδίσει. Το ανήκειν αυτών των ταινιών στο χώρο του φανταστικού έχει το πλεονέκτημα της χρήσης της φαντασίας, η οποία σύμφωνα με τον Rubin «είναι μία από τις πιο δυνατές πηγές για κατανόηση του εαυτού, την ανάπτυξη του και την ανάρρωση του από τραυματικά γεγονότα».

Γιατί, όμως, το concept των υπερηρωών να είναι τόσο σημαντικό στην ανακάλυψη του εαυτού και στην κατανόηση ενός γεγονότος, το οποίο στη συνέχεια μπορεί να υφανθεί μέσω της αφήγησης; Διότι μέσω των υπερηρωών γίνεται η χρήση των αρχετύπων, της διαμάχης του καλού εναντίον του κακού. (Nielsen, L., 2017) Επιπλέον, μέσα από τις πράξεις των διαφορετικών ηρώων μπορούμε να δούμε τις βασικές συμπεριφορές που καθορίζουν κι εμάς σύμφωνα με τον Glasser, οι οποίες αφορούν την επιβίωση, την αγάπη, την ελευθερία, τη διασκέδαση και τη δύναμη. Αυτό συμβαίνει γιατί, σύμφωνα με τον Rubin, οι σούπερ ήρωες έχουν μία ιστορία καταγωγής και μεταμόρφωσης, η οποία μπορεί να βοηθήσει το άτομο να ενδοπροβάλει τη δική του ιστορία καταγωγής και τη δική του μεταμόρφωση μέσα από τα διαφορετικά τραυματικά γεγονότα ή και ευχάριστα, τα οποία του συμβαίνουν καθόλη τη διάρκεια της ζωής τους.
Ένα παράδειγμα superhero είναι εκείνο του Daredevil, ο οποίος μεταμορφώθηκε μέσω των αρνητικών του εμπειριών και αποφάσισε να κρύψει την ταυτότητα του δικηγόρου, όταν θεωρούσε ότι έπρεπε να υπηρετήσει τη δικαιοσύνη με έναν άλλο τρόπο. Μέσω αυτής της αλλαγής, διαφαίνεται η προσπάθεια να αντιμετωπίσει αλλά και να χρησιμοποιήσει το «δώρο» της τύφλωσης και να ισορροπήσει μεταξύ του καλού και του σκοτεινού, υιοθετώντας το προφίλ του ήρωα.

Eνημερωθείτε για το ΝΕΟ Ασύγχρονο Σεμινάριο από το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης Psychopedia με θέμα: “Η Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία στην Πράξη”. 

Σε ποιούς απευθύνεται: Στο ευρύτερο ενδιαφερόμενο κοινό, Ειδικούς Ψυχικής Υγείας, Κοινωνικούς Λειτουργούς. Τρόπος Παρακολούθησης: Αποστολή του βίντεοσκοπημένου υλικού της εισήγησης στο email σας, με επιπλέον ηλεκτρονικό υλικό σημειώσεων σε μορφή pdf.

Για περισσότερες πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής μπορείτε να κάνετε κλικ εδώ: https://psychopedia.gr/neo-asygchrono-seminario-gnosiaki-syberiforiki-psychotherapia-stin-praxi/

Επιπλέον, πολλοί ήρωες, όμως οι X-men και ο Hulk, είναι αρκετά διαφορετικοί από τους άλλους γήινους χαρακτήρες και μπορούν να δώσουν ένα παράδειγμα προσπάθειας ένταξης ή αποφυγής ένταξης, αλλά κυρίως να προβάλουν την εμπειρία του μη ανήκειν σε μία ομάδα ή κοινότητα. Οι άνθρωποι, βέβαια, στην πραγματικότητα δεν έχουν δυνάμεις και δεν επηρεάζουν τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο, αλλά μέσω ενός ήρωα παρατηρούν το ψυχικό και ηθικό σθένος και μπορεί να υπάρξει ταύτιση και έμπνευση για συνέχιση μίας εσωτερικής και εξωτερικής πάλης, μίας πάλης για έναν ουτοπικό-ιδεατό κόσμο(quality world) για τον οποίο παλεύουν όλοι οι σούπερ ήρωες της Marvel είτε ατομικά, είτε συλλογικά (Avengers).

Η χρήση ταινιών Marvel ή ακόμα και DC ανταποκρίνεται περισσότερο στα παιδιά και στους εφήβους, καθώς πολλές φορές δεν μπορούν να επικοινωνήσουν τις εμπειρίες τους με τον ίδιο τρόπο που έχουν μάθει οι ενήλικες να κάνουν και έτσι αποσυνδέονται από το εσωτερικό τους «είναι», διότι η έκφραση συναισθημάτων και εμπειριών, ιδιαίτερα μέσω αφήγησης, βοηθάει στην ψυχική ευεξία. Επιπλέον, οι ταινίες καλλιεργούν τη φαντασία τους και μπορούν να χρησιμοποιηθούν κι ως τρόπος εκμάθησης, καθώς είναι κι ένα οπτικοακουστικό μέσο, παντρεμένο με την νέα τεχνολογία που τόσο αγαπούν τα παιδιά κι οι έφηβοι. Νιώθουν ότι μέσω των χαρακτήρων μπορούν κι εκείνοι να έρθουν σε σύγκρουση με τις πηγές «καταπίεσής» τους, με την κοινωνία που δεν τους επιτρέπει πάντα να είναι ο εαυτός τους και να μάθουν να αποδέχονται τους ίδιους.

Όπως λέει και ο καθηγητής Xavier «το γεγονός ότι κάποιος παραπατάει και χάνει το δρόμο του, δε σημαίνει ότι δεν μπορεί να σωθεί».
(άρθρο προς τιμήν του Stan Lee, πατέρα της Marvel)

Πηγές: Rubin, L.C. (2007). Using Superheroes in Counseling and Play Therapy. New York: Springer Publish Company, LLC.
Nielsen, L. (2017). Marvel Film as Effective Cinema Therapy. Cinesthesia, 7 (1), 1-7.

 

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο